Historia Wydziału

Rozdanie dyplomów na Wydziale Pedagogiki i Psychologii
Rozdanie dyplomów na Wydziale Pedagogiki i Psychologii

 Wydział Pedagogiki i Psychologii powstał w roku 1996 na mocy decyzji Senatu Wyższej Szkoły Pedagogicznej (WSP) w Bydgoszczy. Przyczyną zmiany nazwy dotychczasowego Wydziału Pedagogicznego było uzyskanie zgody Ministerstwa Edukacji Narodowej na uruchomienie w roku akademickim 1996/1997 studiów magisterskich w zakresie psychologii. Dzieje tego Wydziału sięgają jednak roku 1969. […] Kronika tej jednostki organizacyjnej zostanie przedstawiona w częściach, będących opisem 3 kolejnych etapów funkcjonowania tego Wydziału jako:

  • Wydziału Matematyczno-Przyrodniczo-Pedagogicznego 1969-1971
  • Wydziału Pedagogicznego 1971-1996
  • Wydziału Pedagogiki i Psychologii 1996-nadal.

40-letnia historia aktualnego Wydziału Pedagogiki i Psychologii jest dobrą egzemplifikacją nakładania się na siebie i przenikania dwóch typów uwarunkowań. Z jednej strony są to uwarunkowania systemowe, ujawniające się w polityce państwa wobec nauki, systemu oświatowego oraz związków kształcenia zawodowego a kształceniem akademickim w szkołach wyższych. Z drugiej strony jest to dająca się zidentyfikować aktywność i wola społecznego tworzenia warunków instytucjonalnych dla rozwoju dyscyplin naukowych, która w powiązaniu z uzyskiwaniem tytułów przez pracowników naukowo-dydaktycznych Wydziału, przekłada się bezpośrednio na jakość kształcenia, oferowanego studentom w ramach kierunków studiów i specjalności zawodowych. Wyraźnie też zaznacza się rola kulturotwórcza tej jednostki organizacyjnej w środowisku lokalnym oraz wkład w przejście od statusu wyższej szkoły zawodowej do akademickiego statusu Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
Wydział Matematyczno-Przyrodniczo-Pedagogiczny 1969-1971
Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 1969 r. (na mocy o szkolnictwie wyższym z 1958 r.) zostały powołane Wyższe Szkoły Nauczy (WSN) w Bydgoszczy, Kielcach, Olsztynie i Słupsku (a rok później w Częstochowie, Szczecinie i Zielonej Górze). W § 1. p. 2. tego dokumentu określono, że zadaniem dla tych szkół miało być kształcenie nauczycieli dla potrzeb szkół podstawowych i zasadniczych szkół zawodowych. Były to więc szkoły zawodowe, realizujące program kształcenia w systemie 3-letnim.

Powstanie WSN można usytuować w kontekście trwającego już prawie 20 lat procesu zmian strukturalnych, będących następstwem polityki państwa wobec nauki i systemu oświatowego, której skutkiem była zmiana relacji pomiędzy kształceniem akademickim a kształceniem zawodowym na poziomie szkół wyższych. Proces ten stwarzał korzystne warunki dla powoływania wyższych szkół zawodowych tam, gdzie istniały już wcześniej powołane Studia Nauczycielskie (SN), zbudowane najczęściej na bazie dawnych liceów pedagogicznych (LP). Taka też jest geneza WSN w Bydgoszczy.

Wydział Matematyczno-Przyrodniczo-Pedagogiczny (obok Wydziału Humanistycznego) zbudowany został głównie dzięki kadrze LP, SN oraz lokalnym i środowiskowym zasobom kadrowym. Dziekanem tego Wydziału został doc. dr E. Trempała, który – jak prasa odnotowała – na pierwszej inauguracji złożył ślubowanie związane z mianowaniem na stanowisko docenta. Pracę na Wydziale rozpoczęło 22 pracowników etatowych w czterech zakładach dydaktyczno-naukowych, kierownikami zostali:

  • doc. dr Edmund Trempała - Zakład Pedagogiki,
  • Zdzisław Załocha – Zakład Zajęć Praktyczno-Technicznych,
  • dr Irena Krzysztofowicz – Zakład Biologii,
  • mgr Stanisław Strzyżewski – Zakład Wychowania Fizycznego.

Na studia przyjęto 110  studentów, którym zaproponowano następujące kierunki zdobywania wykształcenia zawodowego:

  • wychowanie fizyczne z biologią,
  • nauczanie początkowe z wychowaniem fizycznym,
  • zajęcia techniczne fizyką.

Po dwóch latach nastąpiły jednak zmiany strukturalne, w wyniku których powstał Wydział Pedagogiczny.
Wydział Pedagogiczny 1971-1996
Był to najdłuższy okres w dziejach Wydziału, ponieważ obejmował 25 lat. We wcześniej przywołanym dokumencie (rozporządzeniu Rady Ministrów) znajdujemy uzasadnienie dla wyodrębnienia się w 1971  r. Wydziału Pedagogicznego jako trzeciego wydziału w strukturze organizacyjnej tej uczelni. W jego ramach powołano następujące jednostki i ich kierowników:

  • Zakład Dydaktyki – dr Jan Jakóbowski,
  • Zakład Pedagogiki – doc. dr Edmund Trempała,
  • Zakład Psychologii – dr Henryk Kaja,
  • Zakład Wychowania Muzycznego – dr Eugeniusz RogaIski.

W roku 1973 powołano dwa dalsze zakłady:

  • Zakład Nauk Społecznych – prof. Bogdan Głębowicz,
  • Zakład Pedagogiki Przedszkolnej i Nauczania Początkowego – dr Krystyna Lenartowska.

Rok później jeszcze następne dwa:

  • Zakład Wychowania Obronnego – płk dypl. mgr Roman Lackorzyński,
  • Zakład Technologii Kształcenia – dr Wiktor Frąckowiak.

Od roku 1973 strukturę Wydziału Pedagogicznego tworzyło więc 8 zakładów, których powołanie podporządkowane było głównie realizowanym zadaniom dydaktycznym.

Wcześniejsze powołanie doc. dr. Edmunda Trempały na stanowisko prorektora spowodowało zmianę na stanowisku dziekana. Dziekanem nowego Wydziału Pedagogicznego został dr Jan Jakóbowski, a Rada Wydziału w dniu 18 kwietnia opiniowała utworzenie stanowiska prodziekana i powołanie na to stanowisko dr. Henryka Kaji. W ramach tego Wydziału uruchomione zostały nowe kierunki kształcenia: 

  • pedagogika opiekuńcza,
  • pedagogika przedszkolna.

Zawieszono natomiast rekrutację studentów na kierunek nauczanie początkowe.

Nim zdążył okrzepnąć nowo utworzony Wydział Pedagogiczny w roku 1971 i zweryfikować swoje plany i programy 3-letniego kształcenia zawodowego nauczycieli w WSN, to już w 1974 r. stał się uczelnią, która otrzymała prawa pełnych studiów magisterskich – najpierw w systemie 4-letnim, a potem 5-letnim o profilu kształcenia i kierunkach kształcenia podporządkowanych reformie oświatowej tzw. ,,dziesięciolatki”. […] Nowa koncepcja kształcenia pedagogów w WSP (oraz pedagogikach uniwersyteckich) oparta była na wyodrębnieniu zawodu pedagoga i jego oddzieleniu od zawodu nauczycielskiego, a znajdowało to uzasadnienie w oddzieleniu procesów kształcenia od procesów wychowywania i kreowania środowiska społecznego dla realizacji określonych celów edukacyjnych.

O długim okresie funkcjonowania Wydziału Pedagogicznego WSN i WSP można by powiedzieć, że najważniejszym zadaniem tej jednostki organizacyjnej latach 70. było tworzenie stosownej struktury organizacyjnej i rozwiązanie problemów kadrowych związanych z realizowaniem zadań dydaktycznych oraz tworzeniem warunków dla rozwoju naukowego młodych pracowników naukowo-dydaktycznych. W latach 80. mamy do czynienia z narastaniem potencjału akademickiego, czego wyrazem staje się uzyskanie w roku 1986 prawa nadawania stopnia nauk humanistycznych w zakresie pedagogiki. Jest to pierwszy na uczelni przywilej akademicki, następne zostaną uzyskane dopiero w latach 90. Ostatnie dziesięciolecie XX w. stało się okresem umacniania akademickości, a wyrazem tego jest posiadanie dzisiaj trzech uprawnień do nadawania stopnia naukowego doktora (w zakresie pedagogiki, psychologii i dyrygentury), uprawnień do nadawania stopa doktora habilitowanego w zakresie pedagogiki, jak również prawa występowania o nadanie tytułu profesora.
[…]

Społeczne aspiracje nie tylko przyzwalały, ale promowały i wyzwalały działania zmierzające do utworzenia uniwersytetu w Bydgoszczy. Przekształcenie Wydziału pedagogicznego w Wydział Pedagogiki i Psychologii było więc decyzją wpisującą się w społeczne oczekiwania akademickie.

Wydział Pedagogiki i Psychologii  1996-nadal
Zmiany, które zachodzą w ramach Wydziału Pedagogiki i Psychologii wpasują się w proces przekształcania uczelni z Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Akademię Bydgoską w roku 2000, a później w proces starań o status uniwersytecki, zakończony w 2005 roku powołaniem Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego. Po roku 2005 mamy zatem do czynienia z procesem utrwalania dorobku akademickiego Wydziału Pedagogiki i Psychologii.
[…]
Podsumowując ostatni okres zmian organizacyjnych, możemy powiedzieć, że od 1996 r. działania społeczności Wydziału Pedagogiki i Psychologii wyraźnie podporządkowane zostały budowaniu struktury odpowiadającej 3 kierunkom kształcenia. Wysiłek Władz Wydziału oraz wszystkich pracowników sprawił, że otrzymaliśmy II kategorię w ocenie parametrycznej Komitetu Badań Naukowych, a  od tej oceny zależały i zależą środki finansowe przyznawane na badania naukowe.
W skład struktury Wydziału Pedagogiki i Psychologii wchodzą:

  • Instytut Pedagogiki – powołany w 1998 r.
  • Instytut Psychologii – powołany w 1996 r.

Instytut Edukacji Muzycznej – powstał w 1976 r. – w strukturze Wydziału działał z wyłączeniem lat 2001-2003, natomiast od 1 października 2012 – działa na prawach wydziału stanowiąc odrębną jednostkę.

Wydział aktualnie dysponuje uprawnieniami do doktoryzowania w zakresie 3 dyscyplin: pedagogiki – od 1986r. psychologii – od 2001 r., dyrygentury – od 2005 r., a także od 1998 roku uprawnieniami do nadawania stopnia doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie pedagogiki oraz występowania z wnioskami o nadanie tytułu profesora w tym samym zakresie. Wydział Pedagogiki i Psychologii posiada również prawa do nadawania doktoratów honoris causa.
Architekci instytucjonalnego dorobku Wydziału Pedagogiki i Psychologii, twórcy jego sukcesu – są nimi pełniący funkcje Dziekana:

doc. dr Edmund Trempała

1969-1970

 
dr Jan Jakóbowski

1970-1975 i 1979-1980


doc. dr Henryk Kaja

1975-1979


dr hab. Zygmunt Wiatrowski

1980-1984

 
dr hab. Eugeniusz Rogalski

1985-1987


dr hab. Roman Ossowski, prof. WSP

1987-1993


dr hab. Juliusz Jundziłł,prof. WSP

1993-1999

 
dr hab. Barbara Kaja, prof. WSP

1999-2003


dr hab. Ryszard Gerlach, prof. AB

2003-2012

 

Wykorzystano fragmenty z tekstu:
Hejnicka-Bezwińska T., Wydział pedagogiki i Psychologii, W: 40 lat Uczelni 1969-2009 WSN-WSP-AB-UKW, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2010, s. 187-215.

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego
Wydział Pedagogiki i Psychologii
ul. J. K. Chodkiewicza 30 85-064 Bydgoszcz